“Δύο χέρια χτυπάνε παλαμάκια και κάνουν έναν ήχο. Ποιος είναι ο ήχος του ενός χεριού;”

 Μην επιχειρήσετε να δώσετε μία λογική απάντηση στην προηγούμενη ερώτηση.

 Μία σειρά τέτοιων παράδοξων γρίφων,τα κοάν, χρησιμοποιούνται από τους Ιάπωνες δασκάλους του Ζεν, με σκοπό την αφύπνιση των ασκούμενων μαθητών τους. Κάθε προσπάθεια φιλοσοφικής, θεολογικής, λογικής απόκρισης από πλευράς του μαθητή απορρίπτεται από τον δάσκαλο.

 Το ζητούμενο είναι μία άμεση, βιωματική και πολλές φορές μη λεκτική απάντηση σε αντιστοιχία με την επίδραση του κοάν στο βαθύτερο είναι του ασκούμενου και όχι μόνο στο λογικό νου του.

 Να τονίσω εδώ ότι ο δάσκαλος δεν πηγαίνει για φαγητό και παραγγέλνει με παραδοξότητες στον εστιάτορα. Το κοάν απευθύνεται σε ανθρώπους που γνωρίζουν τουλάχιστον τα βασικά του Ζεν και επιπλέον παίρνουν πολύ στα σοβαρά τη διαδικασία και το ερώτημα.

Η φωτογραφία είναι το αντίστοιχο του κοάν, ένας οπτικός γρίφος.

 Η απαθανάτιση ενός γεγονότος που έχει περάσει, η απόσπασή του από το χώρο και το χρόνο είναι από μόνη της αινιγματική. Αυτό ισχύει για κάθε φωτογραφία, από την αναμνηστική φωτογραφία του Δημοτικού, που ψάχνουμε να αναγνωρίσουμε έναν εαυτό μας που πια δεν υπάρχει, μέχρι τη διαφημιστική φωτογραφία ενός ζευγαριού παπουτσιών- τα εικονιζόμενα δεν υπάρχουν πλέον. Βέβαια, ο αναμνηστικός φωτογράφος και ο διαφημιστής, δεν έχουν σκοπό ούτε να θέσουν, ούτε να απαντήσουν σε κανένα ερώτημα.

Ο καλλιτέχνης όμως με τη φωτογραφία του, αντιδρά στο κοάν της πραγματικότητας, στα μικρά και μεγάλα ερωτήματα. Και όχι μόνο αυτό. Με τη φωτογραφία θέτει με τη σειρά του έναν οπτικό γρίφο στο θεατή που αν θελήσει να τον λύσει, πρέπει να το κάνει και με μυαλό και με καρδιά.Πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να καταλάβει χωρίς να καταλαβαίνει.

 Και γιατί κοάν η φωτογραφία;

Γιατί μία σκούπα ακουμπισμένη στον τοίχο γίνεται ιερό αντικείμενο, γιατί ένα ποτήρι μπροστά από μία γυναίκα γίνεται σημαντικότερο από αυτήν, μία μαύρη περιοχή στο κάδρο, χωρίς πληροφορίες, παίζει σημαντικότερο ρόλο από όσα εικονίζονται, γιατί ο κόσμος γέρνει, για όλα αυτά που αποφασίζει αυθαίρετα ο φωτογράφος να περιλάβει στη φωτογραφία και ακόμα περισσότερο για όσα αποκλείει. Και το μεγαλύτερο παράδοξο;

Ότι ενώ όλα είναι μπροστά σου, μέσα στις τέσσερις γωνίες, η καλή φωτογραφία σου κλείνει το μάτι γελώντας, και σε κάνει να αισθανθείς ότι κάτι άλλο είναι το σημαντικό, μέσω του συγκεκριμένου σε οδηγεί πέρα από αυτό.

Και η πραγματικότητα, γιατί κοάν;

Μακάριοι όσοι αναρωτιούνται για αυτό και εύχομαι να μείνουν έτσι όσο γίνεται περισσότερο.

Ο θεατής πάλι, όπως ο βουδιστής μοναχός, χρειάζεται να γνωρίζει τα βασικά της φωτογραφικής γλώσσας και να έχει ειλικρινές ενδιαφέρον για αυτό που του παρουσιάζεται - η αιφνίδια φώτιση δεν αποκλείεται, αλλά είναι μάλλον σπάνια.

Κοάν εδώ, κοάν εκεί, κοάν και παραπέρα.

Ας ακούσουμε κι ένα τραγουδάκι…

 

 

 

 

 

 

Πρόσφατα Άρθρα

News (19 Φεβ 2019)

Το έργο του Βασίλη Καρκατσέλη στο πλαίσιο της ομαδικής έκθεσης 7+1 χωροΣυνθέσεις Τη ματιά του πάνω στο πως γεννιέται μια φωτογραφία, πως και κατά πόσο απεικονίζει την πραγματικότητα και ποια η...

News (18 Φεβ 2019)

Η Fujfjilm Hellas συμμετέχει στο λαμπρό φινάλε της έκθεσης “Ο Εθνικός Κήπος στις τέσσερις εποχές του χρόνου” με πλήρες πρόγραμμα καλλιτεχνικών showcases και παρουσίασης των κορυφαίων...

Photo Clubs (11 Φεβ 2019)

Η φωτογραφική ομάδα The PHOTO GANG ξεκίνησε διαδικτυακά πριν περίπου ένα χρόνο από τους ερασιτέχνες φωτογράφους Κωνσταντίνο Ευγενίδη και Γρηγόρη Βασιλειάδη.Η σκέψη μιας φωτογραφικής ομάδας με τα...

News (09 Φεβ 2019)

Το εργαστήρι «Τι στ’ αλήθεια φωτογραφίζω;» του Βασίλη Κάντα διερευνά την προβληματική γύρω από το «συνεχίζω να ελκύομαι από μια συγκεκριμένη φωτογραφία που έχω κάνει, για την οποία...

News (07 Φεβ 2019)

Την Πέμπτη 7 Φεβρουαρίου στις 7μ.μ. ο Γιώργος Βογιατζάκης, ο Νικηφόρος Μανδηλαράς και η Χρύσα Σκοπελίτη θα παρουσιάσουν οι ίδιοι τη δουλειά τους στις συναντήσεις της Πέμπτης στην Ελληνοαμερικανική...

News (04 Φεβ 2019)

Η έκθεση αποτελεί επιστέγασμα σεμιναρίου με τον ίδιο τίτλο που διοργάνωσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο και παρέδωσε ο Πλάτων Ριβέλλης σε συνολικά 80 φωτογράφους το τετραήμερο 18-21 Μαΐου 2018 στους Δελφούς...

News (01 Φεβ 2019)

Την Παρασκευή 1η Φεβρουαρίου 2019 και ώρα 20:00 η Leica Akademie Greece, εγκαινιάζει την έκθεση φωτογραφίας Φωτογραφικών Εφαρμογών. Ομάδα σπουδαστών της Leica Akademie Greece, για το μάθημα...

News (30 Ιαν 2019)

Το φεστιβάλ σύγχρονης τέχνης Orange Water 4 παρουσιάζει τον Χανιώτη φωτογράφο στην ατομική του έκθεση «Ερμηνεύοντας τα Σύννεφα» με μία σειρά φωτογραφικών...

News (30 Ιαν 2019)

Πώς μπορεί να αποτυπωθεί φωτογραφικά ο εαυτός;  Ο εαυτός μας προσδιορίζεται από τις προσωπικές μας στιγμές, τον ιδιωτικό μας χώρο, την καθημερινή μας ρουτίνα, αυτά που αγαπάμε και εκείνα που...

News (29 Ιαν 2019)

Αριστοτέλης Σαρρηκώστας «ΖΗΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΣ»  – 40 ΧΡΟΝΙΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ | Παρουσίαση στο Μέγαρο Παλαιάς Βουλής Οι Εκδόσεις «Μένανδρος»και ο φωτορεπόρτερ του Associated...

News (29 Ιαν 2019)

Από τις 14 μέχρι και τις  28 Φεβρουαρίου η έκθεση "Shoot me now" θα κοσμεί τους τοίχους της γκαλερί Moρφές, η οποία διοργανώνεται από τα Μαθήματα Φωτογραφίας στο...

News (29 Ιαν 2019)

Στα πλαίσια της ενότητας "ΚΥΠΡΙΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΙ", η Φωτογραφική Εταιρεία Κύπρου φιλοξενεί τον φωτογράφο Ανδρέα Βασιλείου. Ο Ανδρέας Βασιλείου είναι αυτοδίδακτος φωτογράφος. Του αρέσει η φωτογραφία...