“Δύο χέρια χτυπάνε παλαμάκια και κάνουν έναν ήχο. Ποιος είναι ο ήχος του ενός χεριού;”

 Μην επιχειρήσετε να δώσετε μία λογική απάντηση στην προηγούμενη ερώτηση.

 Μία σειρά τέτοιων παράδοξων γρίφων,τα κοάν, χρησιμοποιούνται από τους Ιάπωνες δασκάλους του Ζεν, με σκοπό την αφύπνιση των ασκούμενων μαθητών τους. Κάθε προσπάθεια φιλοσοφικής, θεολογικής, λογικής απόκρισης από πλευράς του μαθητή απορρίπτεται από τον δάσκαλο.

 Το ζητούμενο είναι μία άμεση, βιωματική και πολλές φορές μη λεκτική απάντηση σε αντιστοιχία με την επίδραση του κοάν στο βαθύτερο είναι του ασκούμενου και όχι μόνο στο λογικό νου του.

 Να τονίσω εδώ ότι ο δάσκαλος δεν πηγαίνει για φαγητό και παραγγέλνει με παραδοξότητες στον εστιάτορα. Το κοάν απευθύνεται σε ανθρώπους που γνωρίζουν τουλάχιστον τα βασικά του Ζεν και επιπλέον παίρνουν πολύ στα σοβαρά τη διαδικασία και το ερώτημα.

Η φωτογραφία είναι το αντίστοιχο του κοάν, ένας οπτικός γρίφος.

 Η απαθανάτιση ενός γεγονότος που έχει περάσει, η απόσπασή του από το χώρο και το χρόνο είναι από μόνη της αινιγματική. Αυτό ισχύει για κάθε φωτογραφία, από την αναμνηστική φωτογραφία του Δημοτικού, που ψάχνουμε να αναγνωρίσουμε έναν εαυτό μας που πια δεν υπάρχει, μέχρι τη διαφημιστική φωτογραφία ενός ζευγαριού παπουτσιών- τα εικονιζόμενα δεν υπάρχουν πλέον. Βέβαια, ο αναμνηστικός φωτογράφος και ο διαφημιστής, δεν έχουν σκοπό ούτε να θέσουν, ούτε να απαντήσουν σε κανένα ερώτημα.

Ο καλλιτέχνης όμως με τη φωτογραφία του, αντιδρά στο κοάν της πραγματικότητας, στα μικρά και μεγάλα ερωτήματα. Και όχι μόνο αυτό. Με τη φωτογραφία θέτει με τη σειρά του έναν οπτικό γρίφο στο θεατή που αν θελήσει να τον λύσει, πρέπει να το κάνει και με μυαλό και με καρδιά.Πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να καταλάβει χωρίς να καταλαβαίνει.

 Και γιατί κοάν η φωτογραφία;

Γιατί μία σκούπα ακουμπισμένη στον τοίχο γίνεται ιερό αντικείμενο, γιατί ένα ποτήρι μπροστά από μία γυναίκα γίνεται σημαντικότερο από αυτήν, μία μαύρη περιοχή στο κάδρο, χωρίς πληροφορίες, παίζει σημαντικότερο ρόλο από όσα εικονίζονται, γιατί ο κόσμος γέρνει, για όλα αυτά που αποφασίζει αυθαίρετα ο φωτογράφος να περιλάβει στη φωτογραφία και ακόμα περισσότερο για όσα αποκλείει. Και το μεγαλύτερο παράδοξο;

Ότι ενώ όλα είναι μπροστά σου, μέσα στις τέσσερις γωνίες, η καλή φωτογραφία σου κλείνει το μάτι γελώντας, και σε κάνει να αισθανθείς ότι κάτι άλλο είναι το σημαντικό, μέσω του συγκεκριμένου σε οδηγεί πέρα από αυτό.

Και η πραγματικότητα, γιατί κοάν;

Μακάριοι όσοι αναρωτιούνται για αυτό και εύχομαι να μείνουν έτσι όσο γίνεται περισσότερο.

Ο θεατής πάλι, όπως ο βουδιστής μοναχός, χρειάζεται να γνωρίζει τα βασικά της φωτογραφικής γλώσσας και να έχει ειλικρινές ενδιαφέρον για αυτό που του παρουσιάζεται - η αιφνίδια φώτιση δεν αποκλείεται, αλλά είναι μάλλον σπάνια.

Κοάν εδώ, κοάν εκεί, κοάν και παραπέρα.

Ας ακούσουμε κι ένα τραγουδάκι…

 

 

 

 

 

 

Πρόσφατα Άρθρα

News (19 Απρ 2019)

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης διοργανώνει και παρουσιάζει την Τρίτη 7 Μαΐου στις 20:00 στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ Βίλα Καπαντζή – Βασιλίσσης Όλγας 108  την έκθεση...

News (19 Απρ 2019)

Στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης του για το 2019, το Φωτογραφικό Kέντρο Θεσσαλονίκης διοργανώνει για 24η συνεχόμενη χρονιά ομαδική έκθεση μαθητικής φωτογραφίας, που θα ξεκινήσει πριν το Πάσχα και...

News (15 Απρ 2019)

Η απεικόνιση της γυναικείας μορφής στην τέχνη χρονολογείται από τις απαρχές της ανθρώπινης προσπάθειας να αφήσει ένα ίχνος χάριν έκφρασης, τελετουργίας ή επικοινωνίας. Κινείται επίσης παράλληλα με...

News (15 Απρ 2019)

Ένα βιβλίο απόσταγμα για Φωτογράφους, φωτογραφίες, εποχές. Μία προσωπική προσέγγιση στο φωτογραφικό έργο άλλων, ένας σχολιασμός πάνω στις εντυπώσεις που ο κάθε Φωτογράφος αφήνει να δημιουργηθούν,...

News (15 Απρ 2019)

Η Φωτογραφική Λέσχη Λιβαδειάς διοργανώνει έκθεση φωτογραφίας στο Art Cafe Αστραδενή, από την Δευτέρα 15 Απριλίου 2019 μέχρι την Κυριακή 21 Απριλίου 2019,  στα πλαίσια του προγράμματος "Μνήμη...

News (12 Απρ 2019)

Μετά από την μεγάλη επιτυχία του 1ου και του 2ου Photosphere, το Διεθνές Φεστιβάλ των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, συνεχίζει το ταξίδι του και υπόσχεται άλλα δύο υπέροχα καλοκαιρινά...

News (10 Απρ 2019)

 Η Γκαλερί Σκουφά σας προσκαλεί στην ομαδική της έκθεση με τίτλο "POP in", την Πέμπτη 11 Απριλίου στις 19:30. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 4 Μαΐου 2019.  Δημοφιλή είδωλα, διάσημα...

News (10 Απρ 2019)

Ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Νέας Σμύρνης θα φιλοξενήσει την έκθεση φωτογραφίας του Φώτη Καζάζη με τίτλο “Ελλάδα -Ελλάδα” στον Δημοτικό Πολυχώρο Γαλαξίας κατά το διάστημα 8 ως 15 Απριλίου. Η...

News (10 Απρ 2019)

Πρόσκληση συμμετοχής Καταληκτική ημερομηνία δηλώσεων συμμετοχής: Παρασκευή, 19 Απριλίου 2019. Η Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης (Π.Δ.Ε) και τo Σχολείο Ευρωπαϊκής...

News (10 Απρ 2019)

Το Photometria International Photography Festival ανοίγει τις πόρτες του για 11η συνεχόμενη χρονιά.  Πενήντα έξι χρόνια έχουν περάσει από το λόγο του Martin Luther King και η...

News (09 Απρ 2019)

Το γυμνό διαχρονικά στάθηκε σημαντικό και αναπόσπαστο θέμα στην φωτογραφική δημιουργία. Αποθεώθηκε από την κλασσική αρχαιότητα και την Αναγέννηση και στην πορεία του χρόνου κατέχει περίοπτη θέση...

Education (09 Απρ 2019)

Στην πατρίδα του την Πολωνία, ο Stanislaw Ignacy Witkiewicz απολαμβάνει τις τιμές του εθνικού ήρωα. Η αυτοκτονία του στις 18 Σεπτεμβρίου 1939, ημέρα κατά την οποία τα ρωσικά...