Ένα Αίνιγμα Ουσίας

Νέο άρθρο από τον Αχιλλέα Νάσιο

-Η φωτογραφία είναι ιμπεριαλίστρια.

Η σιωπή που απλώθηκε μετά από αυτή τη φράση του, με έκανε να νοιώσω σαν σκύλος που περιμένει κόκκαλο. Πρέπει να είχα πολύ αστεία έκφραση, γιατί μόλις με κοίταξε, ξέσπασε σε γέλια. Γέλασα αμήχανα κι εγώ.

- Δεν πάει παρά ενάμισυ αιώνας από τότε που ανακαλύφθηκε και μέχρι σήμερα, κατάφερε να τρυπώσει παντού. Στις τέχνες και τις επιστήμες. Στη δημοσιογραφία και τη διαφήμιση. Στα πορτοφόλια και στα σπίτια των ανθρώπων. Στα διαστημόπλοια. Παντού. Μοιάζει πιά να ‘ναι τόσο φυσικό, που κανείς δεν το προσέχει. Να δείς που σε λίγο θα ξεχάσουμε να γράφουμε. Όταν αυτή η διαδικασία απλοποιηθεί, τότε θ’ αποκτήσουν ακόμα πιό πολλοί άνθρωποι ενδιαφέρον για τη φωτογραφία. Δεν ξέρω το πότε, αλλά κάποια στιγμή, να μου το θυμηθείς, θ’ αρχίσουν όλοι να γράφουν με φωτογραφίες. Το πιό πιθανό είναι, αν ζούμε εμείς ως τότε, να ‘μαστε πρωτοπόροι, μιάς κι έχουμε ακόμη τόσο πρώϊμα κινήσει. Ίσως να χρειαστεί κάποτε, να φανερώσουμε αυτά που μαθαίνουμε τώρα.

Δε μπορούσα να ξέρω σε τι βάθος έπεσε η ματιά του καθώς στράφηκε σε μένα, μα ένοιωσα μιάν ανατριχίλα να με διαπερνά. Ο Κύκλωπας με υπολόγιζε γιά κάτι σπουδαίο κι αυτό με τιμούσε αφάνταστα.

- Η χαρά γνωρίζει τρόπους να μας κινεί. Αν τη γυρεύουμε, δε μπορεί να μη τη βρούμε, γιατί μπορεί να βρίσκεται παντού. Αρκεί να τη γυρέψει κανείς μες στις στιγμές. Μες στις ματιές που στέλνει στον έξω κόσμο. Η χαρά όμως δε βρίσκεται εκεί έξω. Μέσα μας κρύβεται και περιμένει να την ξετρυπώσουμε. Το αστείο όμως είναι, ότι επιλέγοντας το που θα στρέψουμε την προσοχή μας, απο τη μία μας κάνει ειδικούς, από την άλλη έχει όμως και τον κίνδυνο να μας κάνει τυφλούς σε όλα τ’ άλλα.

- Τι εννοείς;

- Όταν κάποιος μπαίνει στη διαδικασία αναζήτησης, ψάχνει κάτι συγκεκριμένο. Είναι αναγκασμένος εκ των πραγμάτων να μάθει ν’ αγνοεί τα γύρω και να στοχεύει εκεί που χρειάζεται. Η χαρά όμως μπορεί να βρίσκεται παντού. Σε κάθε ματιά. Είναι δυνατόν ένας αληθινός φωτογράφος να την αγνοήσει;

Φυσικά κι αισθανόμουνα φωτογράφος πιά. Φυσικά ένοιωθα απόλυτα τι εννοούσε. Σα να μάθαινα μεσ’ από τα δικά του μάτια να βλέπω με τις δικές μου ματιές. Όταν όμως έχει να κάνει με κατανόηση, τότε είναι απαραίτητο το σημείο αναφοράς να είναι κοινό. Με ενδιέφερε πάρα πολύ να καταλάβω τι ήταν αυτό που εννοούσε κι όμως δεν το ‘δειξα. Δεν τον διέκοψα με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή παρακάτω θα καταλάβαινα.

- Έχεις προσέξει πόσο εύκολα αγκαλιάζουνε οι άνθρωποι τα είδη; Στρατεύονται σε ιδέες, σε πολιτικές, σε τέχνες. Και η φωτογραφία τώρα πιά, ακολουθεί τα πάντα και παντού. Ο φωτογράφος, για να διεκδικήσει τη θέση του στον κόσμο, είναι απ’ ότι φαίνεται αναγκασμένος και αυτός να στρατευτεί. Να εκπροσωπήσει κάποια “πιστεύω”. Να δηλώσει ταυτότητα. Αγωνίζεται να πληροφορήσει με τη φωτογραφία, συχνά όμως δίχως να πληροφορεί την ίδια τη φωτογραφία.

- Τώρα μπερδεύτηκα τελείως, τόλμησα να πω κι αυτό τον έκανε να θυμηθεί ότι υπήρχα. Γέλασε.

- Ψιλά γράμματα, μου είπε. Θα μπορούσα να το πω με άλλα λόγια. Βλέπουμε φωτογραφίες που μας πληροφορούν γιά τα πράγματα εκεί έξω, αλλά βλέπουμε κι άλλες, που μας πληροφορούν για τις δυνατότητες της ίδιας της φωτογραφίας. Αυτές οι δεύτερες εμπλουτίζουν τη γνώση μας ως προς το περιεχόμενο ενός σύμπαντος καθαρά φωτογραφικού. Αυτό μάλλον έχει να κάνει με την ανακάλυψη των τεχνικών δυνατοτήτων του μέσου, αλλά συνήθως περνάει απαρατήρητο, όπως και η αναπνοή από τη ζωή. Αισθανόμαστε την ανάγκη της, μόνο όταν πραγματικά μας λείπει.

- Δηλαδή μόνο οι ειδικές τεχνικές μπορούν να εμπλουτίσουν το φωτογραφικό σύμπαν;

- Το φωτογραφικό σύμπαν βλέπεις είναι καθαρά τεχνολογικό. Δε γνωρίζει καμία αισθητική. Αποτελείται από κανόνες που αν τους τηρεί κανείς μπορεί να έχει το προβλεπόμενο αποτέλεσμα. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι είναι υποχρεωμένος κανείς να τηρεί δεδομένους κανόνες. Έχει πάντα τη δυνατότητα να διαμορφώσει τους δικούς του κανόνες.

- Και πώς δηλαδή;

Με κοίταξε για λίγο αμίλητος. Σα να μην ήταν σίγουρος αν θέλει να μου μιλήσει γι αυτό. Σα να μην είχε τα λόγια.

- Με τον τρόπο που χειρίζεται την κάμερα. Τον τρόπο που εμφανίζει και που τυπώνει. Η τεχνική είναι αρκετά καθοριστική. Αποσαφηνίζει το ύφος. Όταν κάποιος ανακαλύπτει την τεχνική που τον ενδιαφέρει, αυτή μέσω της οποίας αποδίδεται η αίσθηση της ματιάς του, μπορεί πλέον ν’ αρχίσει να αναπτύσσεται με μεγαλύτερη σιγουριά. Από αυτή τη σταθεροποίηση ξεκινά η εξέλιξη. Έχοντας σαφές σημείο αναφοράς, είναι απλούστερο να εμβαθύνει κανείς στα ζητήματα που τον απασχολούν. Έχοντας τη δυνατότητα να παρατηρεί τις συμπεριφορές του μέσου, αναγνωρίζοντας τους λόγους που προκαλούν τις αλλαγές, μπορεί ν’ ανακαλύπτει νέους κόσμους. Νέες αφηγήσεις. Άγνωστες. Ουσιαστικά μαθαίνουμε έτσι να γνωρίζουμε καλύτερα τον κόσμο.

Σταμάτησε για λίγο να μιλά κι έτσι βρήκα την ευκαιρία να πω κι εγώ.

- Και τον εαυτό μας.

- Και τον εαυτό μας. Και το εγώ μας.

Είπε πονηρά σα να με δοκίμαζε και με κοίταξε μ’ επιμονή μέσα στα μάτια. Στα χείλη μου φανερώθηκε εκείνο το ακριβό χαμόγελο της ευγνωμοσύνης. Δεν είχα ξεστομίσει αυτή τη φράση έτσι απλά. Είχα αρχίσει να καταλαβαίνω ότι απο τότε που απόκτησα τη δυνατότητα να σημειώνω τα βλέμματά μου και να τα αναπαράγω, είχα αρχίσει να ζω μιαν άλλη ζωή. Δεν ήμουν πιά ποτέ μόνος. Είχα αρχίσει μία στενή συνεργασία με τον εαυτό μου. Ο εσωτερικός διάλογος είχε γίνει πολύ πιό συγκεκριμένος. Είχα αρχίσει να συγκεντρώνομαι. Δε μπορώ να πω ότι καταλάβαινα τότε τι ακριβώς ήταν, αλλά αυτό μου συνέβαινε απο τη στιγμή που με κατάκτησε η φωτογραφική δράση. Αφήνοντας το βλέμμα να με οδηγάει στο φως, μάθαινα να βλέπω πιο συνειδητά. Τυπώνοντας τις φωτογραφίες, έβλεπα τι δεν ταίριαζε στις ματιές μου. Μάθαινα τρόπους να γράφω με το φως. Ν’ αναγνωρίζω σφάλματα και να ανακαλύπτω τρόπους τα τα διορθώνω πριν να προλάβουν να γίνουν συνήθεια κι αρχίσουν να μετράνε σαν σωστά. Κάθε ημέρα αντίκρυζα τον κόσμο με μιά καινούργια ματιά. Πιό καθαρή. Ήμουν πιό σίγουρος για εκείνο που ήθελα, ή τουλάχιστο έτσι νόμιζα. Η φωτογραφία είχε σίγουρα αρχίσει να φανερώνεται μπροστά μου σαν δρόμος. Ένας δρόμος προς την τακτοποίηση του τίποτα.

Πρόσφατα Άρθρα

News (11 Δεκ 2017)

To GREEN, μια πρώτη άνοιξη είναι ένα φωτογραφικό work-in-progress, μια σειρά από σκηνοθετημένα πορτραίτα με κοινό σημείο αναφοράς τη μετάβαση από την παιδική στην ενήλικη ζωή ενός κοριτσιού. Σε...

Interviews (08 Δεκ 2017)

Η έκθεση του Άκη Δέτση με τίτλο Προβολή, ξεκινά το ταξίδι της στον φιλόξενο χώρο του Booze Cooperativa από τις 9 Δεκεμβρίου ως τις 7 Ιανουαρίου. Είχαμε την τέλεια αφορμή να μιλήσουμε μαζί του για...

Workshops (07 Δεκ 2017)

Πίστευα πάντα ότι το βλέμμα δεν διδάσκεται, ότι δεν είναι κάτι που το μαθαίνεις σε μια σχολή. Γι αυτόν τον λόγο δεν διδάχτηκα, ούτε δίδαξα ποτέ φωτογραφία. Με τις  ξεναγήσεις όμως που έκανα...

Workshops (07 Δεκ 2017)

Όσο πιο πολύ ερευνούμε ένα θέμα τόσο αυτό μας αποκαλύπτει στοιχεία για τον ευατό μας. Όταν μάλιστα το θέμα είναι ένα πορτραίτο τότε οι διαχωρισμοί «καθρέπτης» και «παράθυρο» στη φωτογραφία...

Το Σπήλαιο του Κύκλωπα (07 Δεκ 2017)

- Κανείς μας δε μπορεί να δεί αυτό που πραγματικά υπάρχει. Πόσο μάλλον να το δείξει, δε νομίζεις;Είπε με ‘κείνο το σαρδόνιο χαμόγελο που υποδήλωνε ότι έπρεπε πάλι να ετοιμαστώ για βουτιές. Τον...

News (06 Δεκ 2017)

Το HOME είναι ένα έργο που δημιουργήθηκε προκειμένου να αναπτυχθεί μια διαλογική συζήτηση γύρω από την έννοια ‘Home’ (εστία, σπίτι), η οποία να οδηγήσει σε μια ενδοσκόπηση και ενεργοποίηση...

News (06 Δεκ 2017)

ΑγάπηΗ αγάπη ξεπερνά τα όρια...γι' αυτό και δεν έχει. Ξεκινά από τον εαυτό μας για να καταλήξει στους άλλους...Κυριαρχεί στο σύμπαν, μα όταν εκλείψει χάνεται το νόημα της ζωής...Είναι στ'...

Trust me I am a photographer (05 Δεκ 2017)

Ξεκίνησα να φωτογραφίζω εδώ και περίπου δέκα χρόνια, αλλά τα πράγματα σοβαρέψανε τα τελευταία δύο χρόνια με τη μαθητεία μου στο Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης. Εκεί άρχισε να ξεκαθαρίζει...

Somewhere I 've never travelled (05 Δεκ 2017)

Ο 33χρονος μουσικός Jared McLemore λούστηκε με κηροζίνη και στη συνέχεια αυτοπυρπολύθηκε σε απευθείας μετάδοση στο Facebook. Το τραγικό περιστατικό έγινε στο Τενεσί και ο 33χρονος έχασε τη ζωή του...

News (05 Δεκ 2017)

Το Παλιό Μεταξουργείο δίνει χώρο στους φωτογράφους στην Local Onκαι οργανώνει έκθεση με ανεξάρτητη συμμετοχή. Η διάρκεια της έκθεσης 15,16 & 17 Δεκεμβρίου 2017 στο χώρο του Παλιού Μεταξουργείου,...

News (05 Δεκ 2017)

Ο Πλάτων Ριβέλλης μιλάει για τον κινηματογράφο στο Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου και αναλύει σπουδαίες ταινίες διάσημων σκηνοθετών από τον Νοέμβριο 2017 έως και τον Ιούνιο 2018. Επόμενη...

News (05 Δεκ 2017)

Στην έκθεση του, ο Ηλίας Σακαλάκ παρουσιάζει 40 περίπου έργα του. Βλέποντας πρόσωπα, και στιγμές μέσα από την μουσική πράξη, καταφέρνει να παρασύρει την φαντασία μας. Μέσα από τις φωτογραφίες του,...